در دنیای طراحی سایت و سئو، گاهی با پروژههایی روبرو میشویم که فراتر از مسائل فنی، با ساختارهای پیچیده بازاریابی گره خوردهاند. مدتی پیش مشتری محترمی برای راهاندازی یک وبسایت در حوزه لوازم آرایشی و بهداشتی به من مراجعه کرد. پس از تعاملات اولیه و بررسی جامعه هدف، رقبا و کلیدواژهها، به نکات قابلتأملی برخورد کردم که سرنوشت این پروژه را تحت تأثیر قرار میداد.
تحلیل اولیه و شناسایی مدل کسبوکار
در مرحله اول تحلیل رقبا، متوجه شدم تعداد بسیار زیادی سایت با کلیدواژههای مشابه در حال فعالیت هستند. با بررسی دقیقتر مشخص شد که شرکتی به نام «تراست» با مدل بازاریابی شبکهای یا هرمی، افراد را ترغیب به عضوگیری و ایجاد وبسایت برای فروش محصولات خود میکند. این شرکت سیاستهای بسیار سختگیرانهای را برای نمایندگان خود وضع کرده است که عملاً فضای رقابت سالم را محدود میکند.
محدودیتها و سیاستهای برند تراست
طبق بررسیهای انجام شده، افرادی که تحت این برند فعالیت میکنند با محدودیتهای زیر روبرو هستند:
- یکسان بودن قیمتها: حق تغییر قیمت یا ارائه تخفیف در سایتهای مختلف وجود ندارد.
- ممنوعیت پلتفرمهای واسط: نمایندگان حق فعالیت در سایتهایی مانند ترب، اسنپ یا پلتفرمهای مشابه را ندارند.
- اشباع بازار: تعداد بسیار زیادی سایت (نزدیک به ۵۰۰ سایت) بر روی محصولات یکسان و با کلیدواژههای مشابه به صورت ارگانیک در حال رقابت هستند.
چالش سئو و هزینههای گزاف
با وجود هشدارهای اولیه مبنی بر عدم درآمدزایی، سایت به اصرار کارفرما طراحی و تحویل داده شد. پس از گذشت حدود یک سال و نیم، کارفرما برای بهبود وضعیت سایت استعلامی گرفت. شخصی به ایشان پیشنهاد داده بود که با دریافت ماهیانه ۲۳ میلیون تومان، طی ۶ ماه سئوی سایت را به نتیجه میرساند.
استدلال من در پاسخ به این پیشنهاد کاملاً شفاف بود: سئوی این سایت نه تنها بهتر نخواهد شد، بلکه روزبهروز دشوارتر میشود. دلیل این امر، افزایش مستمر تعداد اعضا و سایتهای جدیدی است که همگی بر روی یک سبد محصولی محدود رقابت میکنند.
جدول وضعیت رقابت در محصولات برند مورد نظر
| شاخص | وضعیت در پروژه مذکور |
|---|---|
| تعداد رقبای مستقیم با محصول یکسان | نزدیک به ۵۰۰ وبسایت |
| آزادی عمل در قیمتگذاری | بدون حق تخفیف یا تغییر قیمت |
| کانالهای فروش مجاز | فقط وبسایت شخصی (بدون ترب و اسنپ) |
| برنده اصلی رقابت | شرکت مادر (تولیدکننده اصلی) |
نتیجهگیری: برنده واقعی کیست؟
در این مدل کسبوکار، سود اصلی و اعتبار نهایی به شرکت اصلی برمیگردد که محصولات را برای اولین بار در سایت خود منتشر میکند. سایر افراد با صرف هزینههای سنگین برای سئو و تولید محتوا، در واقع در حال تقویت اعتبار برند اصلی هستند، در حالی که رقابت در کلیدواژههای اشباع شده برای آنها عملاً معنای اقتصادی ندارد. پیشنهاد نهایی من به فعالان این حوزه، بازنگری در صرف هزینههای سنگین سئو روی محصولاتی است که اختیار عمل در فروش آنها را ندارند.
سوالات متداول
چرا سئو برای سایتهای نمایندگی تراست دشوار است؟
به دلیل وجود نزدیک به ۵۰۰ سایت مشابه که همگی بر روی کلیدواژههای یکسان رقابت میکنند و محدودیتهای شدیدی در قیمتگذاری و تخفیف دارند، رقابت ارگانیک بسیار سخت و غیراقتصادی میشود.
سیاستهای قیمتی شرکت تراست برای فروش آنلاین چیست؟
طبق گفته کارفرما، قیمتها در تمام سایتها باید یکسان باشد و نمایندگان حق ندارند در سایت خود تخفیف بگذارند یا محصولات را در پلتفرمهایی مثل ترب و اسنپ عرضه کنند.
آیا پرداخت مبالغ بالا (مثل ماهی ۲۳ میلیون تومان) برای سئو این سایتها منطقی است؟
خیر، زیرا با افزایش روزافزون تعداد اعضا و سایتهای مشابه، رقابت اشباع شده و سود اصلی به جای نماینده، به شرکت مادر میرسد که مرجع اصلی محصولات است.